• Header N-VA Gooik
  • Header N-VA Gooik
  • Header N-VA Gooik
  • Header N-VA Gooik
  • Header N-VA Gooik
N-VA Gooik

U bent hier

Wil de echte N-VA-kiezer nu opstaan?

Op 17 maart 2012

Peiling na peiling laat de N-VA de magische kaap van 30 procent probleemloos achter zich. Wie zijn al die mensen die voor de N-VA (zouden) stemmen en waarom? Ze vallen in elk geval niet over één kam te scheren: De Wever bekoort werkgever en werknemer, rijk en arm, jong en oud.

De peiling van De Standaard en VRT bewijst het nog maar eens. De sterkte van de N-VA is dat ze zowel de centrumkiezer als de rechterflank aanspreekt. Uit het postelectoraal verkiezingsonderzoek van Marc Swyngedouw en Koen Abts (KU Leuven) bleek al dat de N-VA bij de stembusstrijd van 2010 in alle vijvertjes viste, en dat is er niet op verminderd.

De partij snoept intussen meer dan de helft van de stemmen van LDD af, blijft gestaag Vlaams Belang leegzuigen en overtuigt zowel bij CD&V als bij Open VLD nieuwe kiezers. Op Bart De Wever na zijn de kopstukken nochtans niet zo bijster populair. Hebben al die (potentiële) kiezers een blindelings vertrouwen in de voorzitter? Of zijn het grotendeels anti-establishment stemmen? Een blik op het electoraat van de N-VA.

De verbeteraar

Het moet anders. Een grote groep van de N-VA-aanhangers, zo niet de grootste, kiest voor de partij van Bart De Wever omdat ze verandering wil. Vernieuwing. Hun stem is het resultaat van een sluimerend ongenoegen tegenover de 'traditionele' partijen of abstracter: het establishment.

Professor Marc Swyngedouw: 'Je hebt de antipolitieke kiezers, die alle politici beschouwen als zakkenvullers, en de apolitieke kiezers, die veeleer onverschillig staan tegenover politiek. De partij let er heel hard op dat ze beide groepen blijft bedienen.' De foertstemmer die vroeger steevast naar Vlaams Belang trok, vindt nu zijn gading bij de N-VA. Maar er zijn ook een heleboel kiezers die gewoon verlangen naar verandering, die de machthebbers beu zijn. 'In de onderbuik van Vlaanderen voel je onmiskenbaar die nood aan iets anders', analyseert een N-VA-kopstuk. 'Dat de premier zich uitdrukt in schabouwelijk Nederlands, dat ergert mensen bijvoorbeeld. Het verschil tussen de traditionele partijen en de N-VA is dat wij de kiezer niet onderschatten. De kiezer ziet ook dat Wallonië ondanks forsere financiële injecties maar niet de verwachte sprong voorwaarts maakt.'

Federaal mag de partij dan anti-establishment uitstralen, op Vlaams niveau neemt ze wél deel aan de macht. En slaagt ze er voorlopig niet in om het verschil te maken - aldus de peiling. 'Ik ben nog nooit een kiezer tegengekomen die voor ons stemt wegens de daadkracht van minister Muyters en minister Bourgeois', geeft de partijtopper toe. Volgens Swyngedouw is dat een algemeen fenomeen. 'Kiezers verdienen met realisaties is véél moeilijker dan met beloftes.'

De nationalist

Na het uiteenvallen van de Volksunie zag je al gauw dat de basis van de partij eigenlijk rechts-nationalistisch was, met een linkse toplaag. Waar aanvankelijk Spirit de meest succesvolle afsplitsing bleek en de N-VA maar een marginaal partijtje was, kantelde dat snel.

De N-VA had de Vlaamse Volksbeweging achter zich en kreeg ook de afvallige VB-kiezer - 'nationalist maar geen racist' - mee. 'Daarnaast zijn een hoop Vlamingen zich bewust geworden van hun identiteit', maakt de Vlaams-nationalistische topper zich sterk. 'Zij zien dat de vendelzwaaiers en de Vlaamse leeuw-maniakken geen monopolie hebben op het Vlaams-nationalisme, maar dat er ook een 'softere' vorm van flamingantisme is.'

Volgens Swyngedouw heeft de N-VA die groep al langer volledig voor zich gewonnen. 'Sinds 1991 merken we dat die groep even groot blijft, dus ik denk niet dat daar nieuwe kiezers zitten. Als de N-VA spreekt van mensen die zich bekeren tot een Vlaamsgezindheid die er bij hen niet ingebakken zit, is dat in hoofdzaak wishful thinking.' Of een tijdelijk fenomeen.

De ondernemer

Opvallend: uit het onderzoek van Swyngedouw en Abts blijkt dat zelfstandigen bij de stembusslag van twee jaar geleden niet zo geneigd waren om op de N-VA te stemmen. Intussen knabbelt de partij overduidelijk aan de donkerblauwe achterban. De ondernemers. Met een neoliberaal economisch programma speelt ze de volledige rechterflank naar huis: Vlaams Belang maakt niet veel indruk meer, het voortbestaan van LDD staat op de helling en Open VLD daalt. In een aantal toespraken zinspeelde De Wever de voorbije jaren expliciet op het ondernemingsvriendelijke klimaat dat de partij wil creëren.

Swyngedouw blijft op zijn hoede: 'De N-VA mikt zeker op de ondernemers, maar het zou wel eens kunnen dat de partij te vroeg piekt. Wat die groep betreft, wil ik het eerst zien en dan geloven. Open VLD heeft een héél lange traditie bij de zelfstandigen, het is niet evident om de ondernemers los te weken van hun bastion. Volgens mij beseffen zij dat het programma van de N-VA niet gelijk staat aan sociale vrede. Als het wordt uitgevoerd, dreigen we in woelig vaarwater te belanden.'

De BDW-aanhanger

En dan rijft de N-VA natuurlijk nog de populariteitsbonus van de voorzitter binnen. De Wevers état de grâce blijft maar duren in Vlaanderen. Alles wat de man doet is nieuws en wordt verafgood. Dik of mager, De Wever is el sympático Hoewel: volgens kenners neemt met zijn gewicht ook zijn populariteit evenredig af. In een tijdperk waarin politiek meer dan ooit gepersonaliseerd is, heeft de populairste de stemmen voor het rapen. Soms zijn dat heel opmerkelijke stemmen. Zo staat het vast dat er binnen de vakbonden heel wat N-VA-kiezers terug te vinden zijn, ook al stemden deze mensen in het verleden doorgaans voor de partij gelieerd aan hun vakbond.. 'The winner takes it all', reageert de N-VA'er. 'Als het goed gaat, komen mensen op je af als vliegen op honing. Omdat we in de oppositie zitten, kunnen we natuurlijk ook vrijer spreken. Dat maakt het gemakkelijker om zieltjes te winnen.'

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is